Patelnia z powłoką nieprzywierającą: jak dbać o nią, żeby służyła długo

Patelnia z powłoką nieprzywierającą ułatwia smażenie jajek, naleśników i ryb bez nadmiaru tłuszczu oraz bez zbierania przypaleń z dna. Problem zaczyna się wtedy, gdy jedzenie zaczyna przywierać, a na powierzchni pojawiają się rysy lub odpryski. Większość takich uszkodzeń da się ograniczyć prostymi zasadami, które warto znać od pierwszego dnia użytkowania.

Z czego składa się powłoka i dlaczego się zużywa

Najczęściej spotykaną powłoką nieprzywierającą jest politetrafluoroetylen, czyli PTFE, sprzedawany w patelniach także pod znanymi nazwami handlowymi. Ma bardzo niską przyczepność do potraw, dlatego jedzenie łatwo się z niej zsuwa. Jest jednak cienka, a jej trwałość zależy od temperatury, sposobu czyszczenia i tego, czym się po niej poruszasz podczas smażenia.

Ten sam materiał i jego pokrewne fluoropolimery stosuje się w przemyśle, gdzie powłoki mają chronić metalowe elementy przed przywieraniem, chemikaliami i zabrudzeniami. Nakładaniem takich powłok zajmuje się m.in. Zapos, który specjalizuje się w powłokach technicznych. Dobry efekt zależy tu przede wszystkim od dokładnego przygotowania powierzchni, a nie tylko od samego materiału.

Temperatura i tłuszcz: pierwsze zasady

Powłoka najlepiej znosi umiarkowany ogień. Nagrzewaj patelnię na średnim lub małym palniku, a nie na maksimum, zwłaszcza gdy jest pusta. Przegrzana powłoka może zmieniać kolor, tracić właściwości i wydzielać dym, dlatego nie zostawiaj jej bez jedzenia na mocnym gazie czy płycie indukcyjnej. Przy gotowaniu w kuchni z ograniczoną wentylacją warto włączyć okap albo uchylić okno.

Do smażenia zwykle wystarcza niewielka ilość tłuszczu. Choć powłoka ogranicza przywieranie, odrobina oleju pomaga równomiernie rozkładać ciepło i chroni przed przypalaniem brzegów. Nie wlewaj jednak tłuszczu do mocno rozgrzanej patelni, bo szybko się przegrzeje.

Narzędzia i mycie, które nie niszczą powłoki

Najczęstszą przyczyną rys są metalowe łopatki i widelce. Zamiast nich wybierz drewniane, silikonowe lub z tworzywa odpornego na wysoką temperaturę. Przy myciu pamiętaj o kilku zasadach:

• poczekaj, aż patelnia ostygnie, zanim włożysz ją pod zimną wodę,
• myj miękką gąbką i łagodnym płynem do naczyń,
• nie używaj druciaków, proszków ściernych ani szorstkich pumeksów,
• nie wkładaj do zmywarki, jeśli producent tego nie zaleca.

Jeśli na dnie zostały przypalone resztki, namocz patelnię w ciepłej wodzie z odrobiną płynu przez kilkanaście minut, a potem przetrzyj ją delikatnie. Zwykle wystarczy to, by usunąć osad bez uszkadzania powierzchni. Równie ważne jest przechowywanie: układając patelnie w szafce, oddzielaj je miękką przekładką, bo nawet niewielkie otarcia o inne naczynia zostawiają ślady.

Po czym poznasz, że patelnia się zużywa

Drobne przebarwienia nie zawsze oznaczają koniec użytkowania, ale kilka sygnałów warto traktować poważnie:

1. jedzenie zaczyna przywierać mimo odpowiedniego tłuszczu,
2. na dnie widać odpryski, łuszczenie się powłoki lub odsłonięty metal,
3. powierzchnia jest matowa, plamista albo nierówno przebarwiona po nagrzewaniu,
4. patelnia chwieje się albo dno jest krzywe, bo wtedy ciepło rozkłada się nierówno.

Gdy uszkodzenie dotyczy elementu pracującego w przemyśle, zwykle nie da się go wyczyścić domowymi sposobami. Wtedy zleca się odnowienie lub ponowne nałożenie powłoki firmie wyspecjalizowanej w tej dziedzinie, na przykład Zapos, która zajmuje się powłokami fluoropolimerowymi i technicznymi.

Złuszczona powłoka nie powinna trafić do potrawy. W takiej sytuacji lepiej wymienić patelnię, niż dalej z niej korzystać.

Jak wybrać nową patelnię, żeby posłużyła dłużej

Przy zakupie zwróć uwagę na grubość dna, bo grubsze lepiej rozprowadza ciepło i rzadziej się wygina. Sprawdź rodzaj uchwytu i to, czy da się go bezpiecznie wstawić do piekarnika. Zajrzyj też do opisu producenta, który powinien podać zakres temperatur pracy oraz zalecenia dotyczące mycia i użytkowania.

Dobrym nawykiem jest także dopasowanie wielkości patelni do palnika. Mała patelnia na dużym palniku przegrzewa się na brzegach, a zbyt duża na małym nagrzewa się nierówno. Jeśli kupujesz zestaw, lepiej wybrać kilka sprawdzonych rozmiarów niż jedną wielką patelnię do wszystkiego. Dzięki temu każdą potrawę smażysz w odpowiednim naczyniu, a powłoka zużywa się wolniej.