Choroba lokomocyjna w podróży: co zrobić przed wyjazdem, żeby nie zepsuć sobie drogi

Choroba lokomocyjna to reakcja organizmu na sprzeczne sygnały z oczu, błędnika i ciała. Oczy widzą nieruchome wnętrze pojazdu, a błędnik wyczuwa ruch, więc mózg dostaje informacje, które do siebie nie pasują. Efektem bywa mdłość, pocenie się, bladość, ziewanie i zawroty głowy. Dobra wiadomość jest taka, że większość z tych objawów da się ograniczyć, jeśli zaczniesz działać przed wyjazdem, a nie dopiero wtedy, gdy zrobi się źle.

Dlaczego jedni cierpią, a inni nie

Podatność na chorobę lokomocyjną jest bardzo indywidualna. Częściej dotyka dzieci w wieku od kilku do kilkunastu lat, a u wielu osób z wiekiem jest łagodniejsza. Na samopoczucie wpływają też zmęczenie, głód, pusty lub przeciwnie zbyt obfity żołądek, zapach spalin i ciasne, zamknięte wnętrze bez świeżego powietrza. Jeśli wiesz, że w przeszłości źle znosiłeś jazdę, potraktuj to jako sygnał, żeby przygotować się wcześniej.

Co zrobić przed wyjazdem

Najwięcej zyskujesz na przygotowaniu, które zajmuje kilka minut. Warto:

• wyspać się przed podróżą, bo niedobór snu nasila objawy,
• zjeść lekki posiłek na 1–2 godziny przed wyjazdem, bez tłustych, ciężkich potraw,
• unikać alkoholu dzień wcześniej i rano,
• zaplanować miejsce w pojeździe: z przodu w aucie, bliżej środka i okna w autobusie albo pociągu, najlepiej w kierunku jazdy,
• spakować pod ręką wodę, suche przekąski, chusteczki i torebkę foliową na wszelki wypadek.

Jeśli pomaga ci lek przeciw chorobie lokomocyjnej, sprawdź wcześniej w ulotce, kiedy go przyjąć i czy nie koliduje z innymi lekami, które bierzesz. Przy dzieciach, kobietach w ciąży, osobach starszych i przewlekle chorych takie decyzje warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą.

Ustawienie w trakcie jazdy

Podczas podróży to, czego się trzymasz wzrokiem, ma większe znaczenie, niż myślisz. Patrz daleko przed siebie, na horyzont albo na stały punkt za oknem. Unikaj czytania, przeglądania telefonu i pisania wiadomości, bo wtedy oczy wysyłają sprzeczne sygnały. W aucie, jeśli nie prowadzisz, lepiej siedzieć z przodu i patrzeć na drogę. W autobusie pomaga siedzenie blisko środka pojazdu, gdzie kołysanie jest najmniejsze.

Powietrze, tempo i przerwy

Świeże powietrze działa łagodząco. Uchyl okno, o ile pogoda na to pozwala, i ustaw nawiew tak, żeby chłodne powietrze wiało na twarz. Zaplanuj przerwy co jakiś czas, zwłaszcza na dłuższej trasie. Wysiądź, rozprostuj nogi, pooddychaj głębiej. W czasie postoju nie zaczynaj od dużego posiłku, lepiej zjeść coś małego, np. suchy biszkopt czy kawałek bułki, i popić wodą w małych łykach. Gdy ktoś prowadzi, ważne, by zmęczenie kierowcy nie rosło, bo wtedy wszyscy na pokładzie czują się gorzej.

Co pomaga, gdy objawy się zaczną

1. Przestań czytać i patrz na horyzont.
2. Zmniejsz temperaturę i poluzuj ubranie przy szyi.
3. Pij małymi łykami chłodną wodę.
4. Oddychaj powoli, spokojnie, przez nos.
5. Jeśli to możliwe, zatrzymaj się na kilka minut na świeżym powietrzu.

Wiele osób zauważa, że zamknięcie oczu bywa jeszcze gorsze, bo mózg dostaje wtedy tylko sygnały z ciała. Lepiej więc popatrzeć w dal. Niektórzy próbują też sprzeczać się ze swoimi objawami, czyli odwracają uwagę rozmową albo muzyką, co również może pomóc.

Dzieci i podróże z maluchami

Dziecko często nie umie powiedzieć, co je boli, i zamiast tego mówi „słabo mi” albo po prostu zrobi się blade. Zadbaj o regularne przerwy, o to, żeby miało coś do picia i suche przekąski, oraz o miejsce przy oknie. Jeśli jedzie z fotelikiem, sprawdź, czy wizja z okna nie jest zasłonięta. Zabawa polegająca na wskazywaniu rzeczy za oknem zwykle odciąga uwagę od gorszego samopoczucia. Gdy dziecko często wymiotuje w podróży albo objawy utrzymują się także poza jazdą, skonsultuj się z lekarzem pediatrą.

Kiedy to nie tylko choroba lokomocyjna

Zawroty głowy, które pojawiają się wyłącznie w ruchu, najczęściej mają niegroźną przyczynę. Jednak nagłe zawroty z osłabieniem, bólem głowy, problemami z mową, drętwieniem, zaburzeniami widzenia albo utratą równowagi wymagają pilnej pomocy medycznej. Podobnie, gdy objawy są bardzo nasilone, trwają długo po zakończeniu jazdy albo towarzyszy im silne odwodnienie. W takich sytuacjach nie czekaj, tylko zadzwoń pod numer alarmowy 112 albo udaj się do najbliższej placówki.

Najczęstsze pytania

Czy można zapobiegać chorobie lokomocyjnej bez leków?

Tak, w wielu przypadkach pomagają wybór dobrego miejsca w pojeździe, świeże powietrze, patrzenie w dal, lekkie posiłki i przerwy. Dla części osób to wystarczy, a inne potrzebują dodatkowego wsparcia, o którym warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą.

Czy jedzenie przed podróżą pogarsza sprawę?

Zbyt obfity lub tłusty posiłek zwykle nasila mdłości. Pusty żołądek też nie pomaga. Najlepiej zjeść lekko, na kilka godzin przed wyjazdem, i mieć przy sobie suche przekąski na postój.

Czy choroba lokomocyjna mija z wiekiem?

U wielu osób objawy zmniejszają się wraz z dorastaniem, ale nie u wszystkich. Jeśli problem utrzymuje się albo bardzo utrudnia podróże, warto porozmawiać o tym z lekarzem.