Zełenski: nie chcemy Jałty 2.0. Najpierw wojna, potem Europa

Wołodymyr Zełenski obawia się, że negocjacje zachodu z Rosją zaczną się od nowego ładu bezpieczeństwa w Europie, a nie od zakończenia wojny w Ukrainie. W wywiadzie dla amerykańskiej stacji CNN nazwał takie podejście zagrożeniem i porównał je do konferencji jałtańskiej z 1945 roku, na której alianci omawiali powojenny porządek na kontynencie. Jak podaje agencja Interfax-Ukraina, cytowana przez PAP, prezydent Ukrainy uważa, że kolejność rozmów powinna być zupełnie inna.

Według Zełenskiego najpierw trzeba ustalić, jak zakończyć wojnę, a potem, jakie gwarancje bezpieczeństwa dostanie Ukraina. Dopiero wtedy, w zależności od wyników tych rozmów, można będzie myśleć o architekturze bezpieczeństwa między Europą, czy Unią Europejską, a Rosją. Prezydent dodał, że dla Unii zagrożenie jest jeszcze większe, bo Ukraina nie należy ani do UE, ani do NATO, a jednak – jak mówił – wszyscy żyjemy w Europie.

Co zapowiedział Trump

Ostrzeżenie padło dzień po tym, jak Donald Trump spotkał się w Białym Domu z rosyjskim wysłannikiem Kiriłłem Dmitrijewem. Po tym spotkaniu Trump mówił dziennikarzom, że porozumienie wyjdzie poza kwestię Ukrainy i może objąć całą Europę. Później Jared Kushner poinformował, że Waszyngton pracuje nad szerszym europejskim systemem bezpieczeństwa, w związku z planowanymi na 10–11 listopada w Abu Zabi amerykańskimi rozmowami między Ukrainą a Rosją.

Zełenski przyznał, że o tej propozycji dowiedział się w rozmowie telefonicznej z Kushnerem i Stevem Witkoffem. Jego zdaniem to rozwiązanie „nie jest proste” i może być niebezpieczne. Pytał też, po co Rosja miałaby uczestniczyć w kształtowaniu europejskiego bezpieczeństwa, skoro – jak ocenił – nie wykazuje chęci zakończenia walk.

Terytoria i rozejm

Trump wcześniej sugerował, że porozumienie mogłoby obejmować wymianę ziem. Zełenski odrzucił ustępstwa terytorialne. Według niego każdy okupowany teren pozostaje terytorium tymczasowo okupowanym, a suwerenność i integralność Ukrainy muszą być podstawą każdego porozumienia. Dodał, że Kijów poparłby pełne zawieszenie broni albo ograniczony rozejm, obejmujący na przykład infrastrukturę energetyczną lub działania na morzu, ale Moskwa – jego zdaniem – nie dała takich sygnałów.

Co dalej

Zełenski zwrócił uwagę, że słowa i pomoc USA mogą wpłynąć na gotowość Władimira Putina do rozmów. Zadeklarował gotowość do spotkania z Putinem w USA, w Europie lub w neutralnym miejscu, ale wykluczył wyjazd do Moskwy. Mówił też o pilnej potrzebie dodatkowych rakiet obrony powietrznej, bo – jak ocenił – Rosja nasila ataki na miasta i energetykę przed zimą. Wyraził nadzieję, że nowa większość Demokratów w Kongresie wzmocni ponadpartyjne poparcie dla Ukrainy.

Z polskiej perspektywy ważne jest stanowisko Warszawy. Radosław Sikorski, który w piątek spotkał się w Warszawie z Andrijem Sybihą i Kają Kallas, popiera działania na rzecz zakończenia wojny, ale – jak mówił – kolejność musi być zachowana: najpierw zawieszenie ognia, potem trwały pokój, a dopiero później ewentualne rozmowy o architekturze bezpieczeństwa Europy i kontroli zbrojeń.